مقدمه نقشه راه تیم آبی (Blue Team)
ورود به تیم آبی شبیه رفتن وسط یک شهر شلوغه که هر لحظه ممکنه از یه کوچه فرعی یکی بپره بیرون و بخواد شبکهات رو آتیش بزنه. اما از اون طرفش هم حس قشنگی داره؛ تو کسی میشی که جلوی این همه خرابکاری وایمیسته و اجازه نمیده سیستم یک شرکت، بانک یا حتی یک کسبوکار کوچیک به باد بره. خیلیها فکر میکنن تیم آبی یعنی نشستن پشت مانیتور و نگاه کردن به چندتا هشدار رنگی، ولی واقعیتش اینه که این کار ترکیبی از منطق، تحلیل، شمّ پلیسی و یکمقدار کلهخر بودن فنیه. اگه عاشق اینی که ته ته یک اتفاق رو بفهمی، اگه از این حس لذت میبری که یک مهاجم رو قبل از اینکه حتی بفهمه لو رفته، کنترل کنی… خب خوشاومدی، این حوزه مال خودته. توی این نقشه راه، از صفرِ صفر شروع میکنیم و قدمبهقدم میرسیم به جایی که بتونی نهتنها از شبکه دفاع کنی، بلکه تهدیدها رو شکار کنی، رخدادها رو تحلیل کنی و حتی از کارهای یه مهاجم حرفهای هم سر دربیاری. هرچی جلوتر بریم، میبینی چقدر این دنیا واقعی، پرجزئیات و هیجانانگیزه.دورههایی که برای نقشه راه تیم آبی (Blue Team) ضروری هستن
اینها دقیقاً همون دورههایی هستن که تو این مسیر نقش کلیدی دارن و باعث میشن طرف فقط SOC لول یک نباشه بلکه بره بالا و تهش Threat Hunter یا Incident Responder بشه:
1) Network+ با گرایش هک و امنیت
پایهی همه چیز. تا شبکه رو کامل بلد نباشی تحلیل لاگ، SIEM، IDS/IPS، EDR، هیچی معنایی نداره.
2) لینوکس + Bash (LPIC-1 + Bash Scripting)
۹۰ درصد ابزارهای امنیتی و مانیتورینگ روی لینوکسن. برای تحلیل لاگ، اسکریپتسازی، هانتینگ، Incident Response نمک زندگیه.
3) پایتون با گرایش هک و امنیت (پایتون سیاه)
تیم آبی واقعی بدون اتوماسیون فقط عذاب میکشه.
با پایتون میتونی:
Log parser بسازی، IOC checker بنویسی، API ابزارهای امنیتی رو کنترل کنی، playbook اتوماتیک درست کنی.
4) هنر هک کردن (Hack Craft)
نه برای اینکه قراره هک کنی، بلکه چون باید روش کار مهاجم رو بفهمی:
Privilege Escalation، Tactics، Persistence، ابزارهای واقعی هکرها.
بدون درک سمت قرمز، آبی واقعی نمیشی.
5) تست نفوذ و برنامهنویسی با هوش مصنوعی
برای تیم آبی، AI یعنی:
Automated log analysis، ساخت hunting scenario، ساخت detection rule، تحلیل سریع incident، تولید گزارش سریعتر.
یعنی با ۱ ساعت زمان، ۳ ساعت کار تحویل میدی.
2) مفاهیم امنیت پایه که شاهرگ تیم آبی هستن
این بخش همون چیزیه که هویت Security Analyst رو میسازه.
مفاهیم اصلی
- CIA Triad
Confidentiality، Integrity، Availability - Access Control Models
RBAC، ABAC، ACL - Threat Modeling
STRIDE، Attack Surface - Defense in Depth
لایهلایه دفاع کردن، نه یک نقطه. - Zero Trust
هیچکس قابل اعتماد نیست، حتی همکار بغلی. - Incident Lifecycle
Detection، Analysis، Containment، Eradication، Recovery، Lessons Learned - Red Team vs Blue Team vs Purple Team
برای درک اینکه تو کجای میدان جنگ هستی.
3) تسلط روی Log و Visibility
تیم آبی یعنی دید داشتن.
اگه لاگ رو نشناسی، دقیقا مثل اینه که بخوای شب، بدون چراغ، دزد رو بگیری.
دستهبندی لاگها:
Windows Logs
- Security، Application، System
Event IDها مثل: - 4624 / 4625 (ورود موفق/ناموفق)
- 4672 (Privilege assignment)
- 4688 (Process creation)
- 4104 (PowerShell logging)
Linux Logs
- /var/log/syslog
- /var/log/auth.log
- journalctl -xe
- تحلیل SSH login، sudo، cron، سرویسها.
Network Logs
- Firewall logs
- IDS alerts (Snort/Suricata)
- NetFlow
- DNS logs: خیلی مهم برای پیدا کردن C2
Application Logs
- IIS
- Apache
- Nginx
- Reverse Proxyها
Security Tools Logs
- EDR
- Antivirus
- Proxy
- Email Security
4) SIEM (شاهکلید تیم آبی)
SIEM مغز و چشم سازمانه.
بدون توانایی کار با SIEM، نهایت کارت L1 SOC میشه.
SIEMهای مهم
- Splunk: پادشاه
- Elastic Stack: اوپن سورس قوی
- QRadar: سازمانی
- Azure Sentinel: محیطهای cloud
- Wazuh: برای سازمانهای کمخرج
مهارتهای SIEM
- Query نویسی (SPL – KQL – Lucene)
- ساخت داشبورد حرفهای
- Writing correlation rules
- تهیه use case امنیتی
- Investigations درون SIEM
این بخش مهمترین نقطه تمایز یک تیم آبی معمولی و یک آبی واقعیه.
5) EDR: ستون بقای سازمان
EDR ابزار اصلی شکار تهدید، تشخیص و واکنشه.
باید بلد باشی تحلیل alert رو انجام بدی، رفتار پردازهها رو بخونی، IOC پیدا کنی.
ابزارهای مهم
- CrowdStrike Falcon
- SentinelOne
- Microsoft Defender for Endpoint
- Cortex XDR
- Trend Micro Vision One
- Bitdefender GravityZone
مهارتهای لازم
- بررسی Chain حمله
- Process tree analysis
- تهدیدهای Fileless
- Script-based malware
- تحلیل PowerShell و WMI
- Memory indicators
6) Incident Response (IR)
جای حساس ماجرا اینجاست.
اینجا لحظهایه که تیم آبی در اوج استرس باید تصمیم درست بگیره.
چرخه IR
- Detection
- Triage
- Analysis
- Containment
- Eradication
- Recovery
- Report & Lessons learned
مهارتهای ضروری
- Memory Forensics
- Disk Forensics
- Log Correlation
- Rapid Response
- تعامل با تیم IT
- Documentation
ابزارهای IR
- Velociraptor
- Volatility
- Autopsy
- FTK Imager
- Sysinternals Suite
- Process Monitor
- Wireshark
7) Threat Hunting
شکارچی تهدید یعنی کسی که منتظر هشدار نمیمونه؛ خودش میره دنبال هکر.
مهارتها
- آشنایی کامل با MITRE ATT&CK
- نوشتن Hunting Query
- تحلیل رفتار کاربر و ماشین
- پیدا کردن Persistence
- پیدا کردن lateral movement
- تحلیل Windows artifacts
- تحلیل شبکه و DNS anomaly detection
ابزارهای مهم
- ELK
- Splunk
- Sentinel
- Sysmon
- Sigma rules
8) Network Defense
وقتی زیرساخت رو امن نگه داری، نصف حملات قبل از شروع خفه میشن.
مهارتها
- طراحی شبکه امن
- Segmentation
- نوشتن Rule استاندارد فایروال
- مدیریت IDS/IPS
- تنظیم VPN امن
- RADIUS/NAC
- NDR (Network Detection & Response)
- توانایی تشخیص Beaconing و C2
ابزارها
- Snort
- Suricata
- Zeek
- Firewalls (Fortigate، Palo Alto، Sophos)
9) Malware Analysis مقدماتی
تیم آبی باید حداقل بتواند بفهمد فایل مخربی که پیدا کرده، چیکار میکند.
مهارتها
- تحلیل statically
- تحلیل dynamically
- رفتارشناسی بدافزار
- استخراج IOC
- کار با محیط ایزوله
ابزارها
- Ghidra مقدماتی
- PEStudio
- Cuckoo Sandbox
- Xdebuggers سطح ساده
- Floss
10) مهارتهای تکمیلی
این مهارتها تو رو از سطح معمولی جدا میکنه:
- Python برای automation
- PowerShell برای کنترل ویندوز
- Bash
- کار با API ابزارهای امنیتی
- Scriptهای خاص برای log parsing
- گزارشنویسی حرفهای
- مهارت تحلیلی و ذهن فعال
- تحمل اعصاب برای شغل پر استرس
مسیر شغلی تیم آبی
- SOC Analyst L1
- SOC Analyst L2
- Incident Response
- Threat Hunter
- DFIR Specialist
- Malware Analyst
- Blue Team Engineer
- Security Architect یا Cyber Defense Lead
