در دنیایی که هر روز حملات سایبری جدیدتر و پیچیدهتر میشن، دیگه داشتن ابزار امنیتی بهتنهایی کافی نیست؛ باید بدونی چطور و در چه ترتیبی از اون ابزارها استفاده کنی — و دقیقاً همینجاست که CIS Controls وارد میشه.
CIS Controls دقیقاً چیست؟
CIS Controls مجموعهای از ۱۸ دستورالعمل و اقدام اولویتبندیشده است که به سازمانها کمک میکنه تا در برابر تهدیدهای واقعی فضای سایبری دفاع کنن. این چارچوب اولین بار توسط گروهی از متخصصان امنیتی در SANS Institute طراحی شد و بعدها توسط مرکز امنیت اینترنت (CIS) بهروزرسانی و استانداردسازی شد.
برخلاف استانداردهایی مثل ISO 27001 یا NIST، که بیشتر روی سیاستها و مستندات تمرکز دارن، CIS Controls روی اقدامات عملی و فنی تمرکز میکنه — چیزهایی که واقعاً باید انجام بدی، نه فقط روی کاغذ بنویسی.
برای مثال، بهجای گفتن جمله کلی مثل «باید از داراییهای سازمان محافظت کنید»، CIS Controls دقیقاً میگه چطور داراییهارو شناسایی کنی، چطور نرمافزارهای غیرمجاز رو حذف کنی، و چطور پیکربندی امن برای سیستمهات بسازی. به همین خاطر هم هست که در خیلی از دورههای آموزش امنیت سایبری و آموزش هک قانونی (Ethical Hacking)، بخش مفصلی به درک و پیادهسازی CIS Controls اختصاص داده میشه.
هدف از ایجاد CIS Controls
هدف اصلی این چارچوب، ایجاد یه نقشهراه واضحه برای مقابله با تهدیدهای سایبری.
CIS Controls طوری طراحی شده که:
برای سازمانهای کوچک تا بزرگ قابل اجرا باشه؛
روی تهدیدهای واقعی و شایع تمرکز کنه؛
و با سایر استانداردهای بینالمللی امنیت مثل NIST، ISO، و PCI DSS سازگار باشه.
در واقع، اگه بخوای یه استراتژی امنیتی بسازی که هم جامع باشه و هم واقعگرایانه، CIS Controls یکی از بهترین نقطههای شروعه.
ساختار CIS Controls
نسخه هشتم (CIS Controls v8) شامل ۱۸ کنترل اصلیه. این کنترلها هر کدوم به یه حوزه مشخص از امنیت مربوط میشن و بهصورت مرحلهای طراحی شدن تا بتونی بهترتیب اونها رو پیادهسازی کنی.
بهصورت خلاصه این کنترلها شامل موارد زیر میشن:
Inventory and Control of Enterprise Assets: شناسایی و کنترل همه دستگاهها و سیستمهای متصل به شبکه.
Inventory and Control of Software Assets: بررسی و کنترل نرمافزارهای نصبشده تا چیزی خارج از سیاست امنیتی نصب نشه.
Data Protection: رمزنگاری، کنترل دسترسی و محافظت از دادههای حساس.
Secure Configuration of Enterprise Assets and Software: پیکربندی ایمن سیستمها و نرمافزارها برای کاهش آسیبپذیری.
Account Management: مدیریت حسابهای کاربری و جلوگیری از حسابهای غیرمجاز.
Access Control Management: محدود کردن دسترسی کاربران فقط به منابع موردنیاز.
Continuous Vulnerability Management: شناسایی و رفع آسیبپذیریها بهصورت مداوم.
Audit Log Management: ثبت و تحلیل لاگها برای کشف فعالیتهای مشکوک.
Email and Web Browser Protections: امنسازی ارتباطات وب و ایمیل.
Malware Defenses: پیادهسازی راهکارهای ضدبدافزار.
Data Recovery: داشتن برنامه بازیابی دادهها در صورت بروز حمله یا خرابی.
Network Infrastructure Management: ایمنسازی زیرساخت شبکه، از جمله روترها و سوییچها.
Security Awareness and Skills Training: آموزش امنیت سایبری به کارکنان برای جلوگیری از خطاهای انسانی.
Service Provider Management: ارزیابی امنیتی ارائهدهندههای خدمات خارجی.
Application Software Security: اطمینان از امنیت نرمافزارهای توسعهیافته یا خریداریشده.
Incident Response Management: داشتن برنامه پاسخگویی به رخدادهای امنیتی.
Penetration Testing: انجام تست نفوذ برای شناسایی نقاط ضعف پیش از مهاجمها.
Red Team Exercises: شبیهسازی حملات واقعی توسط تیم قرمز برای آزمایش کارایی دفاعها.
چرا CIS Controls برای متخصصهای هک و امنیت مهمه؟
متخصصهای آموزش هک و امنیت سایبری معمولاً دنبال چارچوبهایی هستن که هم از دید دفاعی و هم از دید تهاجمی کاربرد داشته باشن.
CIS Controls دقیقاً همین ویژگی رو داره:
- از دید دفاعی، بهت کمک میکنه بدونی کدوم بخشهای سازمان بیشتر در معرض خطرن و چطور باید ازشون محافظت کنی.
- از دید تهاجمی یا همون تست نفوذ، بهت نشون میده مهاجمها معمولاً از کجا وارد میشن و کدوم کنترلها میتونن جلوی اونها رو بگیرن.
برای مثال، وقتی داری بهعنوان یه متخصص تست نفوذ شبکه کار میکنی، اگه CIS Control شماره ۷ (مدیریت آسیبپذیری مداوم) درست پیاده نشده باشه، میتونی از اون نقطه برای دسترسی اولیه استفاده کنی.
در مقابل، اگه سازمانی این کنترل رو بهدرستی اجرا کرده باشه، احتمال موفقیت حمله بهشدت کاهش پیدا میکنه.
سه سطح اولویت در پیادهسازی CIS Controls
CIS برای راحتی سازمانها، کنترلها رو به سه سطح تقسیم کرده:
Basic (پایه): شامل مهمترین اقداماتیه که هر سازمان باید در اسرع وقت پیاده کنه (مثل شناسایی داراییها و پیکربندی امن).
Foundational (بنیادی): اقدامات تکمیلی برای تقویت دفاع (مثل مدیریت دسترسیها و ثبت لاگها).
Organizational (سازمانی): سیاستها و فرآیندهای سطح بالا مثل آموزش امنیتی و مدیریت تأمینکنندهها.
این سطحبندی باعث میشه هر سازمانی، بسته به منابع و بلوغ امنیتیش، بتونه یه مسیر منطقی برای پیشرفت طراحی کنه.
ارتباط CIS Controls با آموزش امنیت سایبری
اگه بهصورت حرفهای تو حوزه آموزش امنیت سایبری کار میکنی یا قصد داری واردش بشی، CIS Controls یکی از اون چیزهاییه که باید مثل جدول ضرب حفظش کنی!
چرا؟ چون تقریباً تمام مهارتهای فنی امنیتی که یاد میگیری — از اسکن آسیبپذیری گرفته تا مدیریت لاگ یا پیکربندی فایروال — بهنوعی با یکی از این کنترلها در ارتباطه.
مثلاً:
وقتی داری یاد میگیری چطور بدافزارها رو آنالیز کنی، در واقع داری روی Control 10 (Malware Defenses) تمرین میکنی.
وقتی در دوره آموزش هک، بخش تست نفوذ (Penetration Testing) رو تمرین میکنی، در حال اجرای Control 17 هستی.
حتی وقتی داری آموزش میبینی که چطور لاگها رو مانیتور کنی، در حال تمرکز روی Control 8 (Audit Log Management) هستی.
به همین خاطر توی دورههای حرفهای امنیت، مثلاً CEH، CompTIA Security+ یا CISSP، همیشه یه بخش جداگانه به درک و استفاده از CIS Controls اختصاص داره.
پیادهسازی واقعی در سازمانها
تئوری خوبه، ولی چیزی که CIS Controls رو خاص میکنه، قابلیت اجرایی بودنشه.
فرض کن توی یه شرکت متوسط کار میکنی که چند ده تا سرور و صدها کلاینت داره. اگه بخوای از صفر شروع کنی، احتمالاً سردرگم میشی که از کجا باید شروع کرد. اما با CIS Controls میتونی مرحلهبهمرحله پیش بری:
مرحله اول (داراییها): شناسایی کن چه سیستمها، لپتاپها و نرمافزارهایی در شبکه هستن.
مرحله دوم (پیکربندی امن): برای همه سیستمها، تنظیمات امنیتی پایه مثل غیرفعال کردن سرویسهای غیرضروری و نصب وصلهها رو انجام بده.
مرحله سوم (مدیریت کاربران): بررسی کن چه افرادی دسترسی ادمین دارن و آیا واقعاً بهش نیاز دارن یا نه.
مرحله چهارم (مانیتورینگ و لاگ): لاگها رو جمعآوری و تحلیل کن تا هر فعالیت مشکوکی زود شناسایی بشه.
مرحله پنجم (آموزش و تمرین): کارمندان رو آموزش بده تا فیشینگ یا لینکهای مشکوک رو تشخیص بدن.
اگه این مراحل رو درست پیش ببری، حتی بدون داشتن بودجه کلان یا ابزارهای پیچیده، امنیت شبکهت به شکل چشمگیری بهتر میشه.
نقش CIS Controls در تست نفوذ و تیم قرمز
در دنیای آموزش هک و امنیت پیشرفته، تست نفوذ و تمرینهای تیم قرمز از بخشهای جذاب و حیاتی کار هستن.
CIS Controls در این بخشها هم نقش کلیدی داره، چون بهنوعی یه چکلیست برای ارزیابی بلوغ امنیتی سازمان به حساب میاد.
مثلاً وقتی تیم قرمز حملهای شبیهسازی میکنه، با بررسی وضعیت کنترلهای ۱ تا ۱۸ میتونه بفهمه کجا احتمال نفوذ بیشتره و کجا دفاع سازمان قویه.
از اون طرف، تیم آبی (Blue Team) هم از همین کنترلها برای طراحی دفاع استفاده میکنه.
در واقع، میتونیم بگیم CIS Controls یه زبان مشترک بین تیم قرمز و آبیه.
اشتباهات رایج در استفاده از CIS Controls
خیلی از سازمانها وقتی برای اولین بار سراغ CIS Controls میرن، چند تا اشتباه معمول انجام میدن:
سعی میکنن همه ۱۸ کنترل رو همزمان اجرا کنن (که معمولاً باعث سردرگمی میشه).
به جای اجرای واقعی، فقط مستندسازی میکنن تا ظاهراً «مطابق استاندارد» باشن.
آموزش کارکنان رو نادیده میگیرن، در حالی که Control 13 (آگاهی و آموزش) یکی از مؤثرترین راههای جلوگیری از حملاته.
بهترین روش اینه که بهترتیب اولویتها پیش بری و بعد از پیادهسازی هر کنترل، اون رو تست و بهبود بدی.
ابزارها و منابع برای پیادهسازی بهتر
برای اجرای درست CIS Controls میتونی از ابزارهای مختلفی استفاده کنی. مثلاً:
OpenCIS Benchmarks: راهنماهای رایگان از خود مرکز CIS برای تنظیمات ایمن سیستمعاملها (مثل ویندوز و لینوکس).
Vulnerability Scanners : ابزارهایی مثل Nessus یا OpenVAS برای کنترل شماره ۷ (آسیبپذیری).
SIEM Systems: مثل Splunk یا Wazuh برای پیادهسازی کنترل ۸ (مدیریت لاگ).
Training Platforms: مثل TryHackMe یا Hack The Box که در بخشهای آموزش هک و دفاع از سیستمها، مباحث مرتبط با CIS Controls رو تمرین میدن.
